Xenophon: Die Anklage gegen Sokrates - interaktiv
ANLEITUNG
Xenophon, Memorabilia (Erinnerungen an Sokrates) 1,1,1-11 (gekürzt)
| 1 Πολλάκις ἐθαύμασα, τίσιποτὲλόγοις Ἀθηναίους ἔπεισαν οἱγραψάμενοιΣωκράτην, ὡς ἄξιος εἴη θανάτου τῇ πόλει. Ἡ μὲν γὰρ γραφὴκατ᾽αὐτοῦ τοιάδε τις ἦν· «Ἀδικεῖ Σωκράτης, οὓς μὲν ἡ πόλις νομίζει θεούς, οὐ νομίζων, ἕτερα δὲ καινὰδαιμόνιαεἰσφέρων· ἀδικεῖ δὲ καὶ τοὺς νέους διαφθείρων.» |
|---|
| 2 Πρῶτον μὲν οὖν, ὡς οὐκ ἐνόμιζεν οὓς ἡ πόλις νομίζει θεούς, ποίῳ ποτ᾽ ἐχρήσαντο τεκμηρίῳ; Θύων τε γὰρ φανερὸς ἦν πολλάκις μὲν οἴκοι, πολλάκις δὲ ἐπὶ τῶν κοινῶν τῆς πόλεως βωμῶν, καὶ μαντικῇχρώμενος οὐκ ἀφανὴς ἦν. Διετεθρύλητο γὰρ, ὡς φαίη Σωκράτης, τὸ δαιμόνιον ἑαυτῷ σημαίνειν· ὅθεν δὴ καὶ μάλιστά μοι δοκοῦσιν αὐτὸν αἰτιάσασθαι καινὰ δαιμόνιαεἰσφέρειν.ὡς οὐκ ἐνόμιζεν οὓς ἡ πόλις νομίζει θεούς, ποίῳ ποτ᾽ ἐχρήσαντο τεκμηρίῳ; Θύων τε γὰρ φανερὸς ἦν πολλάκις μὲν οἴκοι, πολλάκις δὲ ἐπὶ τῶν κοινῶν τῆς πόλεως βωμῶν, καὶ μαντικῇχρώμενος οὐκ ἀφανὴς ἦν. Διετεθρύλητο γὰρ, ὡς φαίη Σωκράτης, τὸ δαιμόνιον ἑαυτῷ σημαίνειν· ὅθεν δὴ καὶ μάλιστά μοι δοκοῦσιν αὐτὸν αἰτιάσασθαι καινὰ δαιμόνιαεἰσφέρειν. |
| 3 Ὁ δ᾽ οὐδὲν καινότερονεἰσέφερετῶν ἄλλων, ὅσοι μαντικὴν νομίζοντεςοἰωνοῖς τε χρῶνται καὶ φήμαις καὶ συμβόλοις καὶ θυσίαις. Οὗτοί τε γὰρ ὑπολαμβάνουσιν οὐ τοὺς ὄρνιθας οὐδὲ τοὺςἀπαντῶνταςεἰδέναιτὰσυμφέροντατοῖςμαντευομένοις, ἀλλὰ τοὺς θεοὺς διὰ τούτων αὐτὰ σημαίνειν, κἀκεῖνος δὲ οὕτως ἐνόμιζεν. |
| 4 Ἀλλ᾽ οἱ μὲν πλεῖστοί φασιν ὑπό τε τῶν ὀρνίθων καὶ τῶνἀπαντῶντωνἀποτρέπεσθαί τε καὶ προτρέπεσθαι· Σωκράτης δ᾽ ὥσπερ ἐγίγνωσκεν, οὕτως ἔλεγε· τὸ δαιμόνιον γὰρ ἔφη σημαίνειν. Καὶ πολλοῖς τῶνσυνόντωνπροηγόρευε τὰ μὲν ποιεῖν, τὰ δὲ μὴ ποιεῖν, ὡς τοῦδαιμονίουπροσημαίνοντος· καὶ τοῖς μὲν πειθομένοιςαὐτῷσυνέφερε, τοῖς μὲν μὴ πειθομένοιςμετέμελε. |
| 5 Wer wird nun aber wohl behaupten, dass Sokrates in seinem Umfeld als dumm oder als Angeber gelten wollte? Dies beides wäre aber offenbar der Fall gewesen, wenn er Ereignisse vorausgesagt hätte, als seien sie von einem Gott offenbart worden, hinterher aber sichtbar geworden wäre, dass er sich getäuscht hat. Δῆλον οὖν, ὅτι οὐκ ἂν προέλεγεν, εἰ μὴ ἐπίστευεν ἀληθεύσειν. Ταῦτα δὲ τίς ἂν ἄλλῳ πιστεύσειεν ἢ θεῷ; Πιστεύων δὲ θεοῖς πῶς οὐκ εἶναι θεοὺς ἐνόμιζεν; Ἀλλὰ μὴν ἐποίει καὶ τάδε πρὸς τοὺς ἐπιτηδείους. |
| 6 Τὰ μὲν γὰρ ἀναγκαῖα συνεβούλευε καὶ πράττειν, ὡς ἐνόμιζεν ἄριστ᾽ ἂν πραχθῆναι· περὶ δὲ τῶν ἀδήλων, ὅπως ἀποβήσοιτο, μαντευσομένουςἔπεμπεν, εἰποιητέα. |
| 7 Καὶ τοὺς μέλλοντας οἴκους τε καὶ πόλεις καλῶς οἰκήσεινμαντικῆς ἔφη προσδεῖσθαι; er nahm nämlich an, man könne Zimmermann werden, Schmied oder Landwirt, einer, der Menschen beaufsichtigt, oder einer, der solche Arbeiten prüft, auch Rechner, Hausverwalter oder Feldherr: Alles von dieser Art sei erlernbar und mit menschlicher Einsicht zu erfassen. |
| 8 Aber das Wesentliche davon würden die Götter sich selbst vorbehalten, davon sei den Menschen nichts offenbar. Weder sei dem, der ein Stück Land gut für sich bepflanzt habe, offenbar, wer die Früchte ernten werde, noch dem, der ein Haus gut gebaut habe, sei offenbar, wer darin wohnen werde, noch dem Feldherrn, ob er den Feldzug erfolgreich anführen werde, noch dem Politiker, ob er erfolgreich regieren werde, noch dem, der eine schöne Frau heirate, um sich an ihr zu erfreuen, ob sie ihm Kummer machen werde, genauso wenig sei dem, der sich verwandtschaftlich mit den Machthabenden verbinde, offenbar, ob er durch diese nicht den Staat verliere. |
Was den ersten Anklagepunkt betrifft, so fasst Xenophon zusammen: 11 Οὐδεὶς πώποτε Σωκράτους οὐδὲν ἀσεβὲς οὐδὲ ἀνόσιον οὔτε πράττοντος εἶδεν ούτε λέγοντος ἤκουσεν. |