Cicero, De officiis 1, 61 – 65: Über die Tugend der Tapferkeit
Cicero, De Officiis 1, 61 – 65Über die Tapferkeit |
|---|
Die Einteilung des Ehrenhaften und die Tapferkeit
Sed ea animi elatio*, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis*, in vitio est. | |
|---|---|
Non modo enim id virtutis* non est, sed est potius immanitatis* omnem humanitatem repellentis*. Itaque probe* definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem* pro aequitate. | virtutis non est: Genitiv der Eigenheit/Genitivus proprietatis immānitās, immānitātis, f. repellere, repellō, reppulī, repulsum probē: korrekt (Adverb zu probus: richtig, anständig) prōpugnāre: kämpfen. propugnatem: Participium coniunctum. Übersetzung: Relativsatz. |
Quocirca* nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia*, laudem est adeptus*: Nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat*. | quōcircā: daher malitia, malitiae, f. adeptus: von adipīscī, adipīscor, adeptus/adepta sum vacāre, vacō, vacāvī, vacātum: etwas nicht haben. vacāre steht mit dem Ablativus separativus. |
[1, 64] Sed illud odiosum* est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia* et nimia* cupiditas principatūs* innascitur*. | nimius, nimia, nimium principatus, principatūs, m. innāscī, innāscor, innātus sum |
|---|---|
Ut enim apud Platonem est*, omnem morem Lacedaemoniorum* inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut* quisque animi magnitudine maxime excellet*, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus* esse. | ut … apud… est: wie man Platon liest ut (+ maximē) … ita (+ maximē): je mehr … desto mehr excellere, excellō (keine Perfektformen) sōlus: ergänze princeps; also: einziger Herrscher |
Difficile autem est, cum praestare* omnibus concupiveris, servare aequitatem*, quae est iustitiae maxime propria*. | praestāre (mit Dativ-Objekt) aequitās, aequitātis, f. proprium esse (mit Dativ): einer Sache eigen sein, zu einer Sache gehören |
|---|---|
Ex quo fit, ut neque disceptatione* vinci se nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, existuntque* in re publica plerumque largitores* et factiosi, ut opes* quam maximas consequantur et sint vi potius superiores quam iustitia pares. | ex quo fit: daraus ergibt sich. Ex quo ist ein relativischer Satzanschluss, der sich auf den ganzen vorigen Gedanken bezieht. Patiantur: das Subjekt („sie“) sind die Spartaner. disceptātiō, disceptātiōnis, f. existere: entstehen, auftreten largitores et factiosi: Menschen, die durch Korruption und Parteienbildung Einfluss gewinnen wollen |
Sed quo* difficilius, hoc praeclarius; nullum enim est tempus, quod iustitiā vacare debeat. | quō … hōc (mit Komparativ): je ... desto |
Fortes igitur et magnanimi sunt habendi* nonqui faciunt, sedqui propulsant* iniuriam. | sunt habendi: habere bedeutet hier „halten für“ |
|---|---|
Vera autem et sapiens animi magnitudo* honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult* quam videri. | magnitudo: das Prädikat zu magnitudo ist iudicat. Davon hängt ein AcI ab. Damit man diesen erkennt, muss man zu positum die Form esse ergänzen. Mavult: sie will lieber (Subjekt: magnitudo, also zu übersetzen: „sie“.) |
Etenim qui ex errore imperitae* multitudinis pendet*, hic in magnis viris non est habendus*. | imperītus: unerfahren pendēre, pendeō habendus non est (+ in + Ablativ): er darf nicht (zu einer Gruppe) gerechnet werden |
Facillime* autem ad res iniustas impellitur*, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus* est sane lubricus*, quod vix invenitur*, qui laboribus susceptis* periculisque aditis* non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. | facillime: Das Subjekt (quisque) steht erst im Nebensatz. Beim Übersetzen muss man es in den Hauptsatz nehmen: Um so leichter wird jemand ... , je... impellere, impellō, impulī, umpulsum locus: die Sache, die philosophische Frage lūbricus, lūbrica, lūbricum invenitur, qui: das Relativpronomen hat kein Bezugswort (Satzbau). Daher muss man in den Nebensatz („weil ...“) das Pronomen „jemand“ einfügen. suscipere, suscipio, suscēpī, susceptum pericula adire (adīre, adeō, adiī, aditum |
