Cicero, De re publica 3, 3, 4: Die Erziehung des Politikers
Lateinische BibliothekM. Tullius Cicero: De re publica |
|---|
De re publica 3, 3, 4: Über die Bildung der Staatsmänner und über die Frage, ob die vita contemplativa oder die vita activa höher zu schätzen sei
Text | Übersetzungshilfen und Kommentar |
|---|---|
Quorum animi altius se extulerunt, et aliquid num dono, ut ante dixi, deorum aut efficere aut excogitare potuerunt. | se efferre: sich erheben dignum mit Abl.: einer Sache würdig |
Quare sint nobis isti, qui de ratione vivendi disserunt, magni homines, ut sunt, sint eruditi, sint veritatis et virtutis magistri, dum modo sit haec quaedam, sive a viris in rerum publicarum varietate versatis inventa, sive etiam in istorum otio ac litteris tractata, res, sicut est, minime quidem contemnenda: ratio civilis et disciplina populorum, quae perficit in bonis ingeniis, id quod iam persaepe perfecit, ut incredibilis quaedam et divina virtus exsisteret. | ratio, rationis, f.: (hier): die Art disserere: diskutieren dum modo m. Konj.: wenn nur ratio civilis: die Lehre von der Politik, vom bürgerlichen Leben. Mit 'ratio' beginnt eine Erläuterung der Sache, um die es hier geht, die Lehre vom richtigen Leben im Staat disciplina: die Führung exsistere: entstehen |
[De re publica 3, 3, 5] | quis: nach 'quodsi' wird aliquis zu quis, also: jemand quaeque ~ et quae habere (hier): gewinnen, erlangen uber: reich, fruchtbar in horum librorum: in den Büchern vom Staat, deren 3. Buch hier eingeleitet wird. |
Quid enim potest esse praeclarius, quam cum rerum magnarum tractatio atque usus cum illarum artium studiis et cognitione coniungitur? | quam cum m. Ind.: als wenn |
| Scipio / Laelius / Philo: die Politiker, die im Folgenden miteinander reden |
Qui, ne quid praetermitterent, quod ad summam laudem clarorum virorum pertineret, ad domesticum maiorumque morem etiam hanc a Socrate adventiciam doctrinam adhibuerunt. | pertinerent: der Konjunktiv sollte als Indikativ wiedergegeben werden. Er steht aus Gründen der inneren Abhängigkeit, d.h. weil im Vordersatz auch ein Konjunktiv steht. adventicius: von außen (d.h. hier von Griechenland) kommend |
[De re publica 3, 3, 6] Quare qui utrumque voluit et potuit, id est ut cum maiorum institutis tum doctrina se instrueret, ad laudem hunc omnia consecutum puto. | utrumque: beides cum … tum: sowohl … als auch besonders |
Sin altera sit utra via prudentiae deligenda, tamen, etiamsi cui videbitur illa in optimis studiis et artibus quieta vitae ratio beatior, haec civilis laudabilior est certe et illustrior, ex qua vita sic summi viri ornantur, ut vel M'. Curius, | altera utra: einen von beiden deligere: auswählen cui: nach si (und etiamsi) fällt die Vorsilbe 'ali' bei 'aliquis' weg; also cui = alicui vitae ratio: die Lebensweise illustris: hervorragend, berühmt |
'Quem nemo ferro potuit superare nec auro', | ferrum kann wörtlich übersetzt werden, steht aber metonymisch für 'Krieg' aurum: das Gold |