Cicero, De officiis, 1, 20 – 23: Eine Einführung in die Gerechtigkeit
Cicero, De Officiis 1, 20 – 23Die Kardinaltugenden: Die Gerechtigkeit |
|---|
Die Gerechtigkeit (iustitia) als eine der vier Kardinaltugenden und die ethische Sicht auf das Privateigentum
De tribus autem reliquis latissime patet* ea ratio*, qua societas hominum inter ipsos et vitae quasi communitas continetur; cuius* partes duae: iustitia, in qua virtutis splendor est maximus, ex qua* viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam* eandem* vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. | latē patēre, pateō, patuī (kein PPP.) ratiō, ratiōnis, f. cuius partes: Relativischer Satzanschluss. Ergänzen Sie sunt. ex qua viri boni nominantur: nach der ... quam ... licet: relativische Verschränkung mit einem AcI, der von licet (es ist erlaubt) abhängt. Eine wörtliche Übersetzung ist unmöglich; Sie können diese Übersetzung wählen: „ ..., die man ... nennen darf.“ eandem: ebenso |
|---|
Sed iustitiae primum munus* est, ut ne cui quis noceat*, nisi lacessitus* iniuriā, deinde ut communibus* pro communibus utatur, privatis ut suis. | mūnus, mūneris, n. ne cui quis: Nach der Subjunktion ut ne (dass nicht; Finalsatz) fällt beim Indefinitpronomen aliquis die Vorsilbe ali- weg. Also bedeuten die beiden Formen cui und quis jeweils „jemand“. Zu aliquis siehe den Eintrag im Grundwortschatz: Indefinitpronomina, mit weiteren Angaben. lacessere, lacessō, lacessīvī, lacessītum communibus/privatis: Beide Adjektive werden hier substantivisch und im Neutrum Plural verwendet. Sie können die Übersetzung „gemeinsame/private Dinge“ oder „Gemeinbesitz/Privatbesitz“ wählen (im Deutschen Singular statt dem lateinischen Plural). |
|---|
Sunt autem privata* nulla naturā, sed aut vetere occupatione*, ut qui* quondam in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti sunt*, aut lege, pactione*, condicione*, sorte*; | privāta, privātōrum, n. (Pluralwort) occupātiō, occupātiōnis, f. qui: Hier gilt das Gleiche, was im vorigen Abschnitt über aliquis gesagt wurde. Ut gehört zu den Wörtern, nach denen die Vorsilbe ali- wegfällt. in vacua: in unbewohntes Gebiet potīrī, potior, potītītus sum pactiō, pactiōnis, f. |
|---|---|
ex quo fit, ut ager* Arpinas Arpinatium* dicatur, Tusculanus Tusculanorum; similisque est privatarum possessionum discriptio*. | ager: (hier): das Gebiet; ager Arpinas: das Gebiet um die Stadt Arpinum (in Latium; dies war Ciceros Geburtsstadt.) Arpinates, Arpinatium/Tusculani, Tusculanorum: die Arpinaten (Einwohner der Landschaft um Arpinum, bzw. Tuskulaner) |
Ex quo, quia suum cuiusque* fit eorum*, quae naturā fuerant communia, quod cuique obtigit*, id quisque teneat*; e quo* si quis quaevis* sibi appetet, violabit ius humanae societatis. | suum cuiusque: Wort für Wort übersetzt: „jedem sein Eigenes“. Hier kann man die Übersetzung „Privateigentum“ verwenden. eōrum muss als neutrum aufgefasst werden: von den Dingen obtingere, obtingō, obtigī (kein PPP.) Teneat ist Prädikat eines Hauptsatzes und muss daher nach den hierfür geltenden Regeln übersetzt werden, siehe Satzbau: Konjunktiv im Hauptsatz. e quō: Relativischer Satzanschluss im Adverbialsatz (Satzbau); si quis: wenn jemand quaevīs: irgendetwas |
Sed quoniam, ut praeclare scriptum est a Platone, non nobis* solum nati sumus ortusque* nostri partem patria vindicat*, partem amici, atque, ut placet Stoicis*, quae* in terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causā esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, | nōbīs: Dativus commodi ortus, ortūs, m. Stoicī: die Stoiker, Vertreter der stoischen Philosophie, denen Cicero hier weitgehend folgt. quae: Relativsatz ohne Bezugswort. Es ist ea zu ergänzen. mūtātiō, mūtātiōnis, f. |
|---|
Fundamentum autem est iustitiae fides, id est dictorum conventorumque* constantia et veritas. | |
|---|---|
Ex quo, quamquam hoc videbitur fortasse cuipiam* durius, tamen audeamus imitari Stoicos, qui studiose exquirunt*, unde verba sint ducta, credamusque, quia fiat, quod dictum est, appellatam fidem. | cuipiam: von quispiam: irgendjemand exquīrere, exquīrō, exquīsīvī, exquīsītum fiat: Da quia (weil) mit dem Indikativ steht, muss der Konjunktiv an dieser Stelle wie in einem Hauptsatz, und zwar mit sollen übersetzt werden. |
Sed iniustitiae genera duo sunt, unum eorum, qui inferunt*, alterum eorum, qui ab iis, quibus infertur, si possunt, non propulsant* iniuriam. | |
Nam qui iniuste impetum in quempiam* facit aut ira aut aliqua perturbatione incitatus, is quasi manus afferre* videtur socio; | quispiam: irgendjemand. Dekliniert wird der erste Teil dieses Indefinitpronomens. incitatus: Partizipialkonstruktion manūs afferre: wörtlich: Hand an jemanden legen; Übersetzungsvorschlag: angreifen |
Qui autem* non defendit nec obsistit*, si potest, iniuriae, tam est in vitio, quam si parentes aut amicos aut patriam deserat*. | qui autem: Hier liegt kein relativischer Satzanschluss vor, sondern ein normaler Relativsatz (Satzlehre: Relativsatz ohne Bezugswort). Übersetzen Sie quī mit „wer“. obsistere, obsistō, obstitī (kein PPP.) (mit Dativ-Objekt) |
Hinweise zur Arbeit mit diesem Text
Anregungen für die Diskussion
Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere.
