Cicero, De officiis 1, 34 – 39. Zur Frage des gerechten Krieges, Teil 1: Definition; Behandlung der Feinde
Cicero, De Officiis 1, 34 – 39: Über den gerechten Krieg, |
|---|
| Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. | adversus (Präposition mit dem Akkusaktiv): gegenüber |
|---|---|
Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. ⇒ Satzbauschema aufklappenEst enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio, an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Von satis sit hängt ein AcI ab. satis sit eum ⇔ paenitere | ulcīsicī, ulcīscor, ultus sum: sich rächen satis est mit AcI: es reicht aus, dass lacessierit ~ lacessīverit; lacessere, lacessō. lacessīvī, lacessītum paenitet posthāc: danach. Nach posthac ist faciat zu ergänzen. tardus, tarda, tardum: (hier): zurückhaltend |
Atque in re publica maxime conservanda sunt iura belli. Nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, hoc beluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. ⇒ Satzbauschema aufklappenAtque in re publica maxime conservanda sunt iura belli. Nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. confugiendum est: Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. | decertāre disceptātiō, disceptātiōnis, f. proprius, propria, proprium (mit Genitiv) bēlua, bēluae, f. posterior / superior |
Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non inmanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non inmanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, suscipienda sunt: Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. Bei „parta victoria“ liegt ein Ablativus absolutus vor. Parta ist das Partizip Perfekt Passiv von parere. | suscipere, suscipiō, suscēpī, susceptum ob eam causam, ut: aus dem Grund dass parere, pariō, peperī, partum inmānis, inmāne Tusculani, Aequi, Volsci, Sabini, Hernici: Tusculaner, Aequer, Volsker, Sabiner und Hernier. KommentarKommentar zu den italischen VolksstämmenDie Tusculaner, Aequer, Volsker, Sabiner und Herniker waren Volksstämme, die in Italien lebten und die von den Römern in einer langen Folge von Kriegen vom 5. Jh. v. Chr. bis zum 3. Jh. v. Chr. besiegt, aber dann in das römische Bundesgenossensystem aufgenommen wurden. Siehe Tabelle zur römischen Geschichte. Karthago, Numantia (in Spanien): Karthago, Numantia, Städte, die von den Römern vernichtet wurden. KommentarKommentar zu Karthago und NumantiaCicero bezieht sich hier auf zwei Kriege, die die Römer mit fremden Völkern führten, deren Widerstand sie nach erbitterten Kriegen brachen. Karthago wurde im Dritten Punischen Krieg im Jahr 146 v. Chr. von den Römern endgültig besiegt und vernichtet; die spanische Stadt Numantia wurde 133 v. Chr. nach langer Belagerung zerstört. Siehe die Tabelle zur römischen Geschichte. funditus tollere (tollō, sustulī, sublātum): vollständig vernichten |
|---|
nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, oportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. | Ich wollte, sie hätten Korinth nicht vollständig zerstört, aber ich glaube, sie hatten etwas im Sinn, vor allem die Lage des Ortes, damit der Ort selbst nicht irgenwann einen Anlass geben könnte, Krieg zu führen. KommentarKommentar zu Ciceros Aussagen über die Zerstörung KorinthsKorinth wurde 146 v. Chr. von den Römern vollständig zerstört, nachdem es sich dem Widerstand gegen Rom angeschlossen hatte (Tabelle zur römischen Geschichte). Cicero kritisiert diese Zerstörung Korinths hier andeutungsweise und im weiteren Verlauf des Werkes De Officiis noch einmal ausdrücklich in De officiis 3, 46. |
|---|---|
Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. ⇒ Satzbauschema aufklappenMea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. est consulendum: Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. | |
In quo si mihi esset obtemperatum, si non optimam, at aliquam rem publicam, quae nunc nulla est, haberemus. ⇒ Satzbauschema aufklappenIn quo si mihi esset obtemperatum, si non optimam, at aliquam rem publicam, quae nunc nulla est, haberemus. | obtemperare si non …, at aliquam: wenn (schon) nicht, so doch (wenigstens) In quo...: in diesem Satz spielt Cicero auf die Diktatur Caesars an. Das vorliegende Werk hat Cicero vom Oktober 44 v. Chr. bis zum Ende des Jahres, also nach Caesars Ermordung geschrieben. |
Et cum iis, quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. ⇒ Satzbauschema aufklappenEt cum iis, quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. cum iis: cum ist nicht Präposititon zu iis, sondern von con-sulendum est abhängig. recipiendi: ergänze sunt. Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. | dēvincere, dēvincō, dēvīcī, dēvictum cum ... tum: zumal... als auch besonders fidēs, fidēī, f. deviceris: übersetze die 2. Ps. mit „man“ (vgl. engl. „you") arma ponere: Waffen niederlege (d.h. sich ergeben) ariēs, ariētis, f.: |
In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. ⇒ Satzbauschema aufklappenIn quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. recipiendi sunt: Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. | tantopere: in solchem Maße dēvincere, dēvincō, dēvīcī, dēvictum in fidem recipere (recipiō, recēpī, receptum) |
Auch im Krieg gelten bestimmte Rechtsgrundsätze
[...] ⇒ Satzbauschema aufklappenEx quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. | aequitās, aequitātis, f. ius nisi (bellum) quod m. Konj.: außer (dem Krieg), der … bellum denuntiare et indicere: den Krieg ankündigen und erklären |
|---|---|
De officiis 1, 38 Cum vero de imperio decertatur belloque quaeritur gloria, causas omnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii proposita gloria est, minus acerbe gerenda sunt. ⇒ Satzbauschema aufklappenCum vero de imperio decertatur belloque quaeritur gloria, causas omnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii proposita gloria est, minus acerbe gerenda sunt. gerenda sunt: Gerundivum mit esse: "müssen" - siehe die Erläuterungen zum Gerundivum. | subesse, subsum, subfuī : vorhanden sein paulō ante: kurz zuvor. Gemeint ist der vorangehende Absatz (De officiis 1, 36). prōpōnere, prōpōnō, prōposuī, prōpositum (m. Dat.): als Ziel setzen |
Ut enim, cum civiliter contendimus, contendimus aliter, si est inimicus, aliter si competitor (cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae), sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. ⇒ Satzbauschema aufklappenUt enim, cum civiliter contendimus, contendimus aliter, si est inimicus, aliter si competitor (cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae), sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. uter esset: Am Konjunktiv esset kann man erkennen, dass es sich hier um eine indirekte Frage handelt; diese hängt von bellum gerebatur ab: „Es wurde darum Krieg geführt, wer von beiden... “ | civīliter (Adv.): bürgerlich, im bürgerlichen Zusammenhang; übersetze: mit einem Mitbürger competītor, competītoris, m. Celtiberi, Cimbri: Keltiberer, Kimbern. KommentarKommentarMit den Keltiberern, die ursprünglich das spanische Tafelland (Meseta Central) bewohnten, führte Rom 153 – 133 v. Chr., mit den Kimbern, einem germanischen Volk, das vermutlich aus Jütland (heute Dänemark) stammte, führte es 113 – 101 v. Chr. Krieg. Siehe die Tabelle zur römischen Geschichte (154 v. Ch. und 105 v. Chr.). uter: wer von beiden. esse: (hier) existieren, überleben Latini, Sabini, Samnites: Latiner, Sabiner und Samniten (italische Stämme ) Pyrrhus: König von Epeiros und Makedonien im 4. und 3. Jh. v. Chr. Er führte um 280 v. Chr. mit den Römern Krieg. dimicare: streiten |
[De officiis 1, 39] Atque etiam si quid singuli temporibus adducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis, cum de captivis commutandis Romam missus esset iurassetque se rediturum, primum, ut venit, captivos reddendos in senatu non censuit, deinde, cum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam fidem hosti datam fallere. ⇒ Satzbauschema aufklappenPrädikate sind unterstrichen: Atque etiam si quid singuli temporibus adducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis, cum de captivis commutandis Romam missus essetiurassetque se rediturum, primum, ut venit, captivos reddendos in senatu non censuit, deinde, cum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam fidem hosti datam fallere.
| tempus, temporis, n. fidem conservare: eine Zusage/ein Versprechen einhalten Regulus: Die Geschichte, die Cicero hier wiedergibt, ist ein typisches exemplum (Beispiel) römischer Tugendhaftigkeit ut venit: als er (in Rom) angekommen war, nach seiner Ankunft captivos reddendos in senatu non censuit: er sprach sich im Senat dagegen aus, die Gefangenen zurückzugeben. retinēre, retineō, retinuī, retentum supplicium: die Hinrichtung (die Regulus drohte, wenn er zu den Puniern zurückkehrte, weil er ja den Gefangenenaustausch abglehnt hatte) fidem fallere: sein Versprechen brechen |
|---|
Fragen zur Bearbeitung und Diskussion
Thema | These und Forderungen | |
|---|---|---|
1, 34 | Umgang mit Gegnern im Krieg | nicht maßlos strafen bzw. sich rächen |
Formen der Konfliktlösung | Es gibt 2 Arten von Konfliktlösung: mit Verhandlung und mit Gewalt. Die Konfliktlösung mit Verhandlung ist besser. |