Cicero, De officiis 2, 46 – 51: Ruhm durch Beredsamkeit
Cicero, De Officiis 2, 46 – 51: Ruhm durch Beredsamkeit |
|---|
Cicero, De officiis 2, 46 – 51: Ruhm durch Beredsamkeit
[2, 46] Ut igitur in reliquis rebus multo maiora opera sunt animi quam corporis, sic eae res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores* sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio* proficiscitur a modestia, tum pietate in parentes, in suos benevolentia. | grātus, grāta, grātum |
|---|---|
Facillume autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes* rei publicae contulerunt*. Quibuscum si frequentes* sunt, opinionem* afferunt populo eorum fore se similes*, quos sibi ipsi delegerint* ad imitandum. | cōnsulere, cōnsulō, cōnsuluī, cōnsultum sē cōnferre, contūlī, collātum frequēns esse: mit jemandem Umgang haben, mit jemandem zusammen sein opīniō, opīniōnis, f. similis, simile |
| [2, 47] P. RutiliiRutiliusRutilius Rufus ( Fremdes Angebot: Wikipedia (öffnet in neuem Tab)) war ein Feldherr und Politiker im 1. Jh v. Chr. Er war im Jahr 105 v. Chr. Konsul. adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. MuciiP. Mucius ScaevolaP. Mucius Scaevola ( Fremdes Angebot: Wikipedia (öffnet in neuem Tab)) war ein berühmter Jurist. commendavit domus*. Nam L. quidem CrassusCrassusCrassus erwarb Anerkennung, als er im Alter von 20 Jahren im Jahr 119 v. Chr. den C. Carbo anklagte. Fremdes Angebot: Wikipedia über Crassus (öffnet in neuem Tab) , cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa | domus steht hier als Metonymie für den Umgang des Rutilius mit dem älteren und erfahrenen Mucius. aliunde: von woanders her; hier: von einem anderen mūtuārī, mūtuor, mūtuātus est parere, pariō, peperī, partum |
|---|
[2, 48] Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio maiorem vim habeat ad gloriam – ea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. | duplex, duplicis quarum in altera ... in altera: zu deren einer / zur anderen contentiō, contentiōnis, f. difficile quantopere: wie sehr conciliāre, conciliō, conciliāvī, conciliātum cōmitās, cōmitātis, f. affābilitās, affābilitātis, f. |
|---|---|
Exstant* epistolae et Philippi ad AlexandrumPhilippus et AlexanderPhilippus/Alexander; Antipater/Cassandus [Kassandros]; Antigonus [Antigonos]/Philippus: berühmte Vater-Sohn-Paare aus der griechischen Geschichte. et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum – sic enim accepimus –; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benevolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deleniant. | exstāre, exstō (ohne Perfektformen) allicere, alliciō, allēxī, allectum |
Quae autem* in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat* gloriam. | Quae autem … : Das Bezugswort des Relativsatzes, oratio, steht im Relativsatz selbst und muss für die Übersetzung vorgezogen werden. Ordnen Sie: Ea oratio, quae …habetur, saepe … Also beginnt der Satz so: „Die Rede, die…“ |
Magna est enim admiratio* copiose* sapienterque dicentis*; quem qui audiunt*, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. | admīrātiō, admīrātiōnis, f. cōpiōsus, cōpiōsa, cōpiōsum dicentis: Partizipium coniunctum ohne Bezugswort, d. h. das Partizip wird wie ein Substantiv verwendet. quem qui audiunt: Relativischer Satzanschluss; zu dem Relativpronomen qui muss man ein Bezugswort ergänzen (z. B. ei: „diese“). Übersetzen Sie, als stünde Ei, qui hunc audiunt, …. |
Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius* fieri potest, eoque magis*, si ea sunt in adulescente*. | admīrābilis, admīrābile eoque magis: und das umso mehr … in adulescente: Hier ist zu bedenken, dass Cicero an seinen (jugendlichen) Sohn schreibt. |
[2, 49] Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multique in nostra re publica adulescentes et apud iudices et apud populum et apud senatum dicendo laudem assecuti sint*, maxima est admiratio in iudiciis, quorum ratio* duplex est. | assequī, assequor, assecūtus sum ratio: hier: die Art, die Einteilung |
Nam ex accusatione et ex defensione constat*, quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso. Idem fecit adulescens M. AntoniusDer Redner M. AntoniusAntonius: berühmter Redner (143 – 87 v. Chr.), den Cicero in seinem Dialog De Oratore zu einem der Gesprächspartner macht. Er war Großvater des Politikers M. Antonius (82 – 30 v. Chr.), gegen den Cicero in seinen Philippischen Reden kämpft. Wikipedia über Fremdes Angebot: M. Antonius, den Redner (öffnet in neuem Tab). Etiam P. SulpiciiPublius SulpiciusSulpicius: P. Sulpicius Rufus, geb. 124 v. Chr., berühmter Redner, der sich im Bürgerkrieg auf die Seite des Marius schlug. eloquentiam accusatio illustravit*, cum seditiosum* et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. | cōnstāre, cōnstō, cōnstiti |
[2, 50] Sed hoc quidem non est saepe faciendum nec umquam nisi* aut rei publicae causa, ut ii, quos ante dixi, aut ulciscendi gratia, ut duo Luculli, aut patrocinii, ut nos pro Siculis SiculiSiculī: Die Einwohner Siziliens, die Sikuler. Ut nos pro Siculis: Cicero spielt hier auf seine Anklage gegen C. Verres an; siehe die Textauszüge aus den Reden gegen Verres und hier insbesondere die Darstellung des historischen Hintergrunds.… | nec umquam nisī: und niemals außer patrocīnium, patrocīniī, n.: der Schutz (hier: der Schutz, den ein Ankläger der Bevölkerung einer Provinz zukommen lässt, indem er einen Amtsträger anklagt, der die Provinz ausgeplündert hat). |
Sin erit*, cui faciendum sit saepius, rei publicae tribuat hoc muneris, cuius inimicos ulcisci* saepius non est reprehendendum; Duri enim hominis*, vel potius vix hominis videtur periculum capitis* inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam committere, ut accusator nominere*; quod contigit M. Bruto, summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. | sīn erit: ergänze quis (jemand), also: wenn es aber jemanden gibt, ... ulcīscī, ulcīscor, ultus/ulta sum durī hominis: Genitivus proprietatis/der Eigentümlichkeit periculum capitis: die Gefahr der Todesstrafe nominere ~ nomineris |
[2, 51] Atque etiam hoc praeceptum* officii diligenter tenendum est, ne quem umquam innocentem iudicio capitis arcessas*; id enim sine scelere fieri nullo pacto* potest. Nam quid est tam inhumanum, quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datam* ad bonorum pestem* perniciemque* convertere*? | praeceptum, praeceptī, n. arcessere, arcessō, arcessīvī, arcessītum nullō pactō: keinesfalls datam: Participium coniunctum (Satzbau) pestis, pestis, f. |
Iudicis est* semper in causis verum sequi, patroni non numquam veri simile*, etiam si minus sit verum, defendere, quod scribere, praesertim cum de philosophia scriberem, non auderem, nisi idem placeret gravissimo Stoicorum PanaetioPanaitiosPanaetius: der griechische Philosoph Panaitios, an dem sich Cicero in der Schrift De officiis orientiert.. | iudicis est/patroni [ergänze: est]: Genitivus proprietatis/der Eigentümlichkeit verī simile: das Wahrscheinliche (wörtlich: das der Wahrheit Ähnliche) |
| Maxime autem et gloria paritur* et gratia defensionibus, eoque maior*, si quando* accidit, ut ei subveniatur, qui potentis alicuius opibus* circumveniri* urgerique* videatur, ut nos et saepe alias et adulescentes contra L. Sullae dominantes opes pro Sex. Roscio AmerinoSextus RosciusSex. Roscius Amerinus: Cicero spielt hier auf einen Prozess während der oder kurz nach derDiktatur Sullas an, in dem er den Angeklagten Sex. Roscius verteidigte, der des Vatermordes angeklagt war. Cicero behauptete in seiner Verteidigungsrede, die vollständig überliefert ist, dass der Angeklagte einer Verschwörung von Unterstützern Sullas zum Opfer gefallen sei. Es gelang ihm, die Richter zu überzeugen. Zur Rede Pro Sexto Roscio gibt es Unterrichtsmaterial beim Lehrerfortbildungsserver: Fremdes Angebot: Lektüresammlung 1 (öffnet in neuem Tab) und Fremdes Angebot: Lektüresammlung 2 (öffnet in neuem Tab). Dort findet man auch weitere Erläuterungen. fecimus, quae*, ut scis, exstat oratio. | parere: siehe oben § 2, 47 eō maior: umso größer sī quandō: bei quando fällt die Vorsilbe ali- weg. Das Wort bedeutet also „irgendwann“. opēs, opum, f. circumvenīre, circumvenīō, circumvēnī, circumventum urgēre, urgeō, ursi, ursum quae … oratio: das Bezugswort steht hier im Relativsatz selbst (Erläuterung). Beim Übersetzen muss es vor diesen gestellt werden. |
|---|